“પાર્થ પૂછે છે”

પાર્થ પૂછે છે

(રાગઃફૂલ કહે ભમરાને ભમરો વાત વહે ગુંજનમાં…)

 

પાર્થ પૂછે છે કેશવ કહોને કહોને કૃષ્ણ મુરારી;

તમે બંસી કેમ વિસારી… … … … … … … … … … …

ગોકુળિયાની ગલી ગલીમાં જમુના કેરી પાળે,

વૃંદાવનના વૃક્ષો નીચે કદંબ કેરી ડાળે;

બંસી સુર રેલાયા જાણે સરિતા કેરા વારી,

તમે બંસી કેમ વિસારી… … … … … … … … … … …

સુર સરિતામાં કદંબ ન્હાયા ન્હાયા જળ જમુનાના,

ગોપી ને ગોપાલો ન્હાયા ન્હાયા વન વૃંદાના;

ધન્ય થયા નંદરાય જશોદા માતા જાતા વારી,

તમે બંસી કેમ વિસારી… … … … … … … … … … …

ગોકુળ છોડ્યા પછી કદી ના મુરલી મધૂર છેડી,

અધર ઉઘડ્યા કેશવ જાણે હાથ પડી ગઇ બેડી;

દામોદર શો દોષ થયો અમ આપ્તજનોથી ભારી,

તમે બંસી કેમ વિસારી… … … … … … … … … … …

ક્લેષ કર કુંતીસુત કોઇ દોષ ના ઉરમાં ધારો,

રાધાના વચન બંધાયો શ્યામ સખા તારો;

ધરોહર છે રાધાકેરી ના મુરલી રહી મારી,

તમે બંસી કેમ વિસારી… … … … … … … … … … …

 

૨૧/૧૧/૧૯૮૯

 

“મહારાણી(૩)

“મહારાણી(૩)
(ગતાંકથી ચાલુ)

કેબીનમાંથી બહાર નીકળતાં કાઉન્ટર પર વિઠ્ઠલભાઇને વજલાએ કહ્યું
“કમ સો વીઠુ માલમ?”
“વીઠુ માલમ?”મેં પુછ્યું
“હા..ભાઇ..!વિરજીશેઠ કહે એ સાચું” કહી વિઠ્ઠલભાઇ હસ્યા.
“વરી ગાર ડીધીને?મું તો તમે મારા માટે મારી ચદી ખમીસ સીવતા’તા તઇએ પણ વજલો હતો ને આજે પણ સુ ને રઇસ.જોયે તો બે લાફા મારી લો પણ વિરજી શેઠ મ કે’જો”
“અરે…!નારાજ થઇ ગ્યો?નહી કહું બસ”કહી વિઠ્ઠલભાઇએ વજલાના ખભા પકડી લીધા અને પીઠ થાબડી.
મોટી બજારમાં અમે કચ્છ બેકરી પર આવ્યા ત્યારે રૂખી બ્રેડ બિસ્કીટની ગોઠવણીમાં વ્યસ્ત હતી.  
“હા…!બોલો?” પોતાનું કામ કરતાં બેપરવાઇથી પુછ્યું.
“કિલો ખારી ભિસકુટ”
“બીજું?”
“બસ”સો રૂપિયાની નોટ સરકાવતાં વજલાએ કહ્યું.હું વજલાની બાજુમાં ઊભો હતો.હું તો તેણીને એકી ટશે જોતો હતો.મને નવો ગ્રાહક સમજી ભ્રકુટી ખેંચીને તેણીએ મારા સામે જોયું.
“હા…! બોલો?”વજલાને બિસ્કીટ અને પૈસા પાછા આપતાં મને પુછ્યું.
“હું…તો” તેણીના આ ઓચિન્તા સવાલથી હું ગુંચવાતા બોલ્યો.
“શું..હું…તો?”
“અરે…!રૂખી આ મારે હારે જ સે,આપણા જનુકાકાનો અનિલ”
“તો શું કરૂં આરતી ઉતારૂં?,ને તું મને શું રૂખી રૂખી કર્યા કરશ રૂક્ષ્મણી કે’તા તારી જીભને ઝાટકા લાગે છે?તું વિરજીશેઠ હશે તો સલાયામાં મારે શું?..હુંહ્”ખભા ઉલાડ્તા એક નજર મારી તરફ પછી વજલા તરફ કરી પાછી પોતાના કામમાં લાગી ગઇ.
“હા…ભઇ રૂ..ખ..મ..ણી બસ”કહી વજલો અને હું દુકાનમાંથી બહાર આવ્યા.
“ગાડીમાં બેસતાં મારાથી બેકરી તરફ જોવાઇ ગયું ત્યારે રૂક્ષ્મણીએ કટાક્ષ ભરી એક નજર કરી.
“ડોબો”વજલાએ કહ્યું
“હે…!”મેં વજલા તરફ જોયું
“મેં નહી,રૂખીએ તુને કહ્યું ડો…બો”ગાડી ઉપાડતાં વજલાએ કહ્યું.
“ઉફ્!!!કમાલ નમુનો છે યાર!”મેં સ્વસ્થ થતાં કહ્યું  
“હા…યાર એક તો પોતે નમુનો સે પાછું એની બેકરી જવા ભિસકુટ ક્યાંય બનતા નથ”
“માંડવીની કોઇ બેકરીમાં નહી?”મેં આશ્ચર્યથી પુછ્યું
“ના,ઇનો બાપ કરપોગોર ભારેનની કોઇ ભિસકુટ ફેકતરીમાં કામ કરતો’તો ત્યાંથી શીખી આવીયોસે બે પૈસા ગાંઠે થયા એટલે કછ આવીને આ કછ બેકરી અગારી.માલ જાતે બનાવે તી પણ ઘરે ઇનાથી કોઇને ખબર ન પરે કે કવી રીતે ભનાવેસ.માણસો  ફક્ત માલ સેકવાનું ને અતારવાનું કામ કરે તેના પર કરપોગોર ચોકી કરે.ગયા વરસે બુઢ્ઢો ચાર મઇના ખાટ્લામાં રીયો તારથી બધો કારભાર આ નમુનો જ હંભરે સે”
“હં.!!!!”
નુરચાચાના ઘર પાસે વજલાએ પોતની વેન ઊભી રાખી મારી સાઇકલ ઉતારી કહ્યું
“ઘેર આવજે”
“હા..આવીસ”
             હું સાંજના નુરચાચા અને વજલાના ઘેરથી પાછો ફર્યો ત્યાં સુધી રૂક્ષ્મણી જ મારા મનમાં ઘુમરાયા કરતી હતી.અતુલને ત્યાં નક્કી થયા મુજબ રાત્રે સૌ મિત્રો તળાવની પાળે મળ્યા અને પછી વજલાની વેનમાં બધા કાશીવિશ્વનાથ ગયા.દર્શન કરી મંદિરની પાછળ દરિયા કિનારે રેતી માં બેઠા ત્યારે મેં મારા બધા મિત્રોના ખબર અંતર પુછ્યા,અનેક વાતો થઇ અને વાત ફરતી ફરતી રૂક્ષ્મણી પર આવી ગઇ.
“હં.!!! હવે આવ્યા મેઇન પોઇન્ટ પર,આખર તબલો સમ પર આવ્યો ખરો”લવજીએ ટીખળ કરી
અને જાણે એની જ રાહ જોવાતી હોય તેમ આખરે શરૂ થયું મોટી બજારની મહારાણીનું રૂક્ષ્મણી પુરાણ.સૌએ એક પછી એક પોતાના અનુભવ કહેવાનું શરૂ કર્યુ.
“અતુલ તને યાદ છેને?ઓલ્યા મમુ મસાલાવાળાની દુકાનના મેરામણે રૂખીને જોતાં ખાંડની બદલે મીઠું જોખેલું”
“રૂખીની ચપ્પલની પટી તૂટી ગયેલી તે સંધવા આવી તેમાં પમુડાએ પ્રાણુભાઇના નવા જોડા પર લાલ ના બદલે કાળી પાલીસ  લગાડેલી”
“ઓલો નટુ,એક જમાનામાં કાતરા મુછો રાખતો અને હંમેશા મુછપર તાવ દેતો ફરતો,એક દિવસ કાના માલમની દુકાને રૂખીના ઘેર આવેલ કોઇ મહેમાન માટે તાજછાપ સિગારેટનું પાકિટ લેવા આવી ત્યારે ત્યાં સિગારેટ સળગાવતા નટુની એક તરફની કાતરા મુછ સળગી ગઇ એનું પણ એને ભાન ન રહ્યું” 
“ઓલો વિશ્યો બાડો ગાંઠિયા પાડતો હતો,તેણે રૂખીને હસનની દુકાને ઊભેલી જોતાં ઝારાને બદલે કળ કળતા તેલમાં હાથ જાવા દિધેલો”
“ગાભાના મઠિયાએ તો સુમારની દુકાને ઊભેલી રૂખીને જોતાં જોતાં જ તપેલીના બદલે ચોકડીમાં ચ્હા ગાળેલી ને ગાભાની માર ખાધી નફામાં”
“ધના ધોબીએ તો કમાલ કરી,હાજીની દુકાને આવેલી રૂખીને જોવામાં દુલાશેઠની નવી નકોર પેન્ટ પર ગરમ ઇસ્ત્રી મુકી બાળી નાખી.”
“ખબર છે ને?રૂખીની દુકાન પાસે જ કલાપી ટોકીઝનું બોરડ લાગે છે,એક દિવસ ભનિયાનું બોરડ લગાડ્વા ઉપર ચડવું ને રૂખીનું કઇ ફિલમ છે એ જોવા ડોકિયું કરવું બન્ને એક સાથે થતાં ભનિયો બોરડ સમેત નીચે પડેલો અને બોરડ ફાટી કરીને એની ડોકમાં ભેરવાઇ ગયેલું”
“શેઠ સ્ટુડિયોમાં ફિલ્મનો રોલ લેવા રૂખી આવી,તેમાં પુનમ પ્રિન્ટીંગ પ્રેસના ચતિયાએ મશીનમાં પેપર ના બદલે પોતાનો હાથ જાવા દીધેલો”
“નવાપરામાં ગિરધરના નંગ નવલાએ…….”
“એ જ ગિરધર તો નહી જ્યાં વિઠ્ઠલભાઇ કામ કરતાં હતાં?”અરજણ આગળ કંઇ બોલે એ પહેલા મેં પુછ્યું.
“એ…જ મારા ભાઇ એ જ ગિરધરના નવલાએ બહેનપણી સાથે વાત કરવા પા કલાક રૂખી શું ઊભી રહી એટ્લામાં એક ગ્રાહકના પેન્ટના કાપડમાંથી બીજા ગ્રાહકની જાકિટ વેતરી નાખી”
“કમાલના પરચા છે”મેં ઘડિયાળ જોતાં વજલાને કહ્યું.
“પરચા? હજુ તો આ પાશેરાની પહેલી પુણી છે બીજા તો બાકી છે આમાં તો રાત આખી ઓછી પડે” લવજીએ ઊભા થતાં કહ્યું.
“ચાલો ભાઇ,મોડું થાય છે,ઘેર બધા રાહ જોતા હશે”મેં ઊભા થતાં કહ્યું
“અચ્યુતમ્ કેશવમ્ શ્રીરામ નારાયણમ્……..”લવજી તાળી પાડી ગાવા લાગ્યો.
“બસ..બસ..બસ..લવા મારાજ ખમૈયા કરો” વજલાએ હાથ જોડી કહ્યું.
“આ વળી શું? મેં પુછયું
“રૂખમણી પુરાણ આજ દિવસ પુરતું પુરુ થયું ને?એટલે આરતી તો ગાવી પડેને?”કહી લવજી વેનમાં બેઠો અને હસ્તાં હસ્તાં બધા વેનમાં ગોઠવાયા,વજલો એક એક કરીને બધાના ઘેર ઉતારી ગયો.
       માંડ્વીમાં મારા ઘરથી નજીક અતુલ બુટિક જ હતું અને એમાં પણ ભેનીમાશીની ચ્હામાં શું જાદુ હતું કે,એ મારૂં એક વ્યશન થઇ ગયું. મિત્રોને મળવા જતો,લાયબ્રેરીમાં છાપા,સામયિક, ચોપાનિયા વગેરે ઉથલાવતો,વાંચતો પણ મોટા ભાગનો સમય અહી જ પસાર થતો.રૂખી જ્યારે પણ અહીથી પસાર થતી અને જો મને બેઠેલો જુવે તો તેણી મને એક નવો આશિક માની એક કટાક્ષ ભરી નજર કરી પસાર થઇ જતી.
     એક દિવસ હું અતુલ બુટિકથી ઘેર જવા નીકળ્યો.મારૂં સાઇકલ પર બેસી બુટિક સામેની ગલી માં દાખલ થવું અને તેણીનું ગલીમાંથી બહાર આવવું બન્ને એક જ સમયે જ થતાં હું ખચકાઇ ગયો.મેં મારેલી બ્રેક જરા મોડી લાગી તેથી સાઇકલનું આગલું પૈડું અમસ્થું તેણીના પગને અડી ગયું.હું કંઇ સમજુ,બોલું તે પહેલાં તો તેણીએ મારી સાઇકલનું હેન્ડલ પકડી સાઇકલ મારી પાસેથી ખેંચતાં કહ્યું
“સાઇકલ ચલાવતાં આવડતી ન હોય તો બેસતો શું હોઇશ ડોબા”કહી તેણીએ તો મારવાના જનુનમાં આવીને હાથ ઉગામ્યો જે મેં પકડી લીધો.એ રૂપગર્વિતાનો અહમ્ કદાચ પહેલી વખત ઘવાયો.હાથ છોડાવી ને છણકો કરતી,બબડ્તી તેણી જતી રહી.બુટિકમાંથી વિઠ્ઠલભાઇ, અતુલ,ભેનીમાશી બધા બહાર ધસી આવ્યા.
“શું થયું?શું થયું?”  
“અરે…! કાંઇ નહી..રે…!હું સાઇકલ પર ઘેર જતો હતો,મારૂં ગલીમાં વળવું અને રૂખીનું ગલી માંથી બહાર આવવું એક સાથે થયું,સાઇકલની બ્રેક બરાબર લાગી નહી તેથી પૈડું અમસ્થું અડી ગયું તેમાં તો મને લાફો મારવાના મુડમાં આવી ગઇ જાણે રણચંડી”સાંભળી સૌ હસી પડ્યા  ઓટલા પર બેસતા મોટા ભાગના મજનુંઓને આ સાંભળી મજા આવી ગઇ કે,આખર રૂખીને કોઇ માથાનો મળ્યો ખરો.
    આ ઘટના પછી મને લાગે છે,તેણીનો અહમ્ ગવાતા વધુ મગરૂર થઇ ગઇ પણ વર્તનમાં ખાસ ફરક પડ્યો નહી,એ જ અદાથી બુટિક પાસેથી પસાર થતી હતી.એક દિવસ તેણી એ જ ગલીમાંથી ધોયેલા કપડાની ડોલ લઇને આવી રહી અને કડાકા સાથે કમોસમનો વરસાદ તૂટી પડ્યો.ગલીના નાકે આવી ત્યારે સફેદ વસ્ત્રોમાં સજ્જ અપ્સરાના આખાય શરીર પર ભીંના વસ્ત્રો એવા ચીપકી ગયા હતાં કે ઉપવસ્ત્ર વગરના તેણીના ભીંના વસ્ત્રો નીચેથી તેણીના આખા અંગની ભૂગોળ પ્રત્યક્ષ થતી હતી.આ પરિસ્થિતીમાં ગલીની બહાર ઓટલા પર બેઠેલા મજનુંઓ વચ્ચેથી કેમ પસાર થવું તેની અવઢવમાં તેણી ત્યાં જ ખચકાઇને ઊભી રહી ગઇ હતી. 
     દરરોજની જેમ બુટિકના કાઉન્ટર પાસે મારા માટે મુકેલી ખુરશી પર બેસી હું કચ્છમિત્ર વાંચતો હતો.મેં પાનુ ફેરવતાં ઉપર જોયું અને ગલીના નાકા પર આરસ પ્રતિમા સમ ખચકાઇ ઉભેલી રૂખીને જોતાં મને તેણીની સમસ્યા સમજાઇ ગઇ.મેં કાઉન્ટર પાસે ટીંગાતો મારો રેઇનકોટ ઉપાડ્યો અને જઇ ને તેણીને ઓઢાળ્યો ત્યારે અહોભાવના આંસુ તેણીની આંખમાંથી સરીને ગાલપર પડેલી વર્ષા બુંદ સાથે ભળી ગયા.હાથમાંની ડોલ જમીન પર મુકી,એક પળ માટે તેણી એકીટશે મને જોતી મારો હાથ પકડી ઊભી રહી ત્યાર બાદ મારા હાથને આંખે લગાડી,ચૂંમીને ડોલ ઉપાડી જતી રહી.
       એક રવિવારે ભાંગેલા નાકામાંથી દરિયાની નાળમાં ઉતરી સલાયામાંથી થઇને અમે મિત્રો પગે ચાલીને કાશીવિશ્વનાથ જઇ રહ્યા હતાં. વજલો તો મુંબઇ ગયો હતો જે અમને વેનમાં લઇ જતો હતો.હું ફાતિમાચાચીને મળીને કાશીવિશ્વનાથ આવું છું એમ કહી મિત્રોને રવાના કર્યા અને હું નુર ચાચાના ઘર તરફની સુનસાન ગલીમાં વળ્યો ત્યારે મને આભાસ થયો કે,કોઇ મારી પાછળ આવે છે.હું ખચકાઇને ઉભો રહી ગયો.મેં પાછા ફરીને જોયું તો રૂખી.હું મ્હોં ફેરવીને ચાલવા લાગ્યો.
“અનિલ”
સાંભળીને હું પાછો વળીને ઊભો રહ્યો.આંખો ઢાળી ધીમી ચાલે મારી નજદીક આવીને મારા બન્ને હાથ પકડી મારી આંખોમાં આંખ પરોવી તેણીએ કહ્યું,
“અનિલ,તું સ્વાવલંબી થઇ જાય,સેટલ થઇ જાય અને યોગ્ય સમય આવે ત્યાં સુધી હું તારી રાહ જોઇશ”              
તેણીની વાણીની ને નેણની ભાષા હું સમજુ તે પહેલાં ઓચિંતો વરસાદ તૂટી પડ્યો.સાથે લાવેલા રેઇનકોટ નીચે અમે બન્ને છુપાઇ ગયા ત્યારે તેણીના માદક સ્પર્શે મારા બધા સવાલોના જવાબ દઇ દીધા.
આ બધું ઘરની બારીમાંથી જોતા ફાતિમાચાચીએ બુમ પાડી.
“છોકરાઓ ઘરમાં આવી જાવ”
સાંભળી રેઇનકોટ નીચેથી નીકળી મ્હો છુપાવતી શરમાઇને રૂખી નુરચાચાના ઘરમાં દોડી ગઇ ને રેઇન કોટ ઉચું કરી ફાતિમાચાચી સામે જોઇ હું હસ્યો.       
 (સમાપ્ત)

“મહારાણી”(૨)

“મહારાણી”(૨)
(ગતાંકથી ચાલુ)
“હા…!કરિયાણાની દુકાન બંધ કરતાં બાપુજીનું મન ન્હોતું માનતું પણ……”
“આખર માની ગયા”
“છેલ્લા ત્રણ વરસમાં બીજું પણ ઘણું બદલાઇ ગયું છે”
“આપણી મંડળીની વાત કર….ઓલ્યો લવજી?”
“બધી બ્રાન્ડની સાઇકલનો ડીલર છે અને હમણાં જ…લગભગ ત્રણ મહિના પહેલાં જ લ્યુનાની એજન્સી મળી છે”
“વાહ..! ને જગન?”
“બાપ સાથે ટર્નરનું કામ કરે છે,ગેસ કટીન્ગ તો એવું કરે છે,જાણે કપડું વેતરતો હોય”
“આવી ગયોને ધંધાની ભાષામાં?”
“…….”
“અરજણ…?”
“સુટ સ્પેશ્યાલિસ્ટ છે ભાઇ,ગામ આખામાં અરે કચ્છ આખામાં એ વન અરજણ તરિકે ઓળખાય છે”
“વજલો..? અહીં જ છે કે,ચન્ના માલમની મહાલક્ષ્મીમાં દરિયો ખેડે છે?”
“ના..રે..યાર એને તો ચાંદી થઇ ગઇ”કલદારનો અભિનય કરતાં કહ્યું
“એટલે..?”
“વજલાનો બાપ હીજુ માલમ દુલાશેઠની ગાડી ચલાવતો ને?”
“હા…તો?”
“એક દિવસ દુલાશેઠના મગજમાં શું આવ્યું,માંડવીથી ઠેઠ મુંબઇ પોતાની નવી ગાડી લઇને ગયેલા ત્યારે હીજુમાલમે જ ગાડી ચલાવેલી”
“તો…..?”
“એક દિવસ દુલાશેઠ હીજુને મહાલક્ષ્મી લઇ ગયા”
“રેસકોર્સ….?”
“હા, હીજુમાલમના મનમાં શું આવ્યું ભગવાન જાણે,ખીસ્સામાં હતાં એ બધા પૈસા એક ઘોડા પર રમી નાખ્યા ને એને મહાલક્ષ્મી ફળી ને જેકપોટ લાગ્યો”
“શું વાત કરે છે….?”
“હીજુમાલમ પૈસા લઇને પ્લેનમાં ભુજ આવ્યો ને ટેક્ષીમાં માંડવી”
“વજલો ત્યારે માંડ્વીમાં જ હતો,બાપ પાસે આટલા બધા પૈસા જોઇને વજલો સીધો મારી પાસે આવ્યો, મને કહે અતુલ તું હમણાં ને હમણાં મારી સાથે મારા ઘેર ચાલ,મેં કહ્યું એવું તે શું જરૂરી કામ છે?તો વજલાએ કહ્યું બધી વાત ઘેર ચાલીને કરશું અને આ બારે પડી એ જ સાઇકલ મારા પાસેથી લઇ મને પાછળ બેસાડી પોતાના ઘેર લઇ ગયો.તેના ઘેર ગયા બાદ ખબર પડી કે,હીજુમાલમને જેકપોટ લાગ્યો છે. બીજા દિવસે બધા પૈસા અને હીજુમાલમ બન્નેને બેન્કમાં બકુલકાકા પાસે લઇ ગયો”
“આ સરસ કામ કર્યું”
“બધી બેન્કીન્ગ ફોર્માલીટી પુરી કર્યા પછી હીજુમાલમને પાસબુક અને ચેકબુક આપીને બકુલકાકાએ હીજુ માલમને કહ્યું આ બન્નેને બરાબર સાચવજે અને જ્યારે પૈસાની જરૂર પડે ત્યારે આ બન્ને સાથે મારી પાસે લાવજે ને પૈસા લઇ જજે”
“હં…પછી?”
“બે દિવસ પછી બકુલકાકાએ વજલાને ઘેર બોલાવ્યો”
“હં….”
“બકુલકાકાએ વજલાને પુછ્યું જો કોઇ તને નાખુદા તરિકે રાખી લોંચ ચલાવવા આપે તો એ તું તારા મેળે ચલાવી શકે?જેમાં બધું તારી મરજી મુજબ થાય તો તું કરી શકે? લાંચ નુરવાની,માલ સંભાળવા ની, ખલાસીઓ પાસેથી કામ કરાવવાની હિંમત છે તારામાં?મોસમની,વાવળાની અને દરિયાના રસ્તાની જાણ કારી છે તને?બકુલકાકા પુછતાં રહ્યા અને વજલો હકારમાં માથું હલાવતો રહ્યો.આખરે વજલા એ કહ્યું મને એકવાર બસ એક જ વાર લોંચ સોંપી તો જુઓ,ત્યારે બકુલકાકાએ કહ્યું મારી જવાબદારી પર અપાવું છું ઠપકો સાંભળવા તો નહી મળેને? ત્યારે વજલાએ બકુલકાકાના બન્ને હાથ પકડી કહેલું વિશ્વાસ રાખો આ વજલો મરતાં મરી જશે પણ તમને ઠપકો નહી અપાવે એટલે બકુલકાકાએ કહ્યું તો ઠીક છે,આવતીકાલે સલાયા શિપયાર્ડમાં હીજુને તેડીને આવજે”
“પછી…?”
“બીજા દિવસે બાપ દિકરો સલાયા ગયા ત્યારે બકુલકાકાએ હીજુમાલમને કહ્યું હીજુ તારો દિકરો ક્યાં સુધી પારકી લોંચમાં મજુરી કરશે?મેં ચન્નામાલમ સાથે વાત કરી છે,આ ઊભી નવીનકોર લાંચ “ભાગ્યલક્ષ્મી” એ પંદરલાખમાં વેંચવા તૈયાર છે,તું કે’તો હો તો તને અપાવી દઉ અને ત્યારે હીજુમાલમે બકુલકાકાના હાથ પકડી કહ્યું બકુલભાઇ હું તો અભણ માણસ છું અને તમને સાચો રસ્તો સુઝે છે તો હું ના કરનાર કોણ હેં? ત્યારે વજલાએ કહ્યું હવે મને સમજાણું કે,તમે કાલે મારી પરિક્ષા કેમ લેતા  હતા સોદો પાકો થઇ ગયો ને “ભાગ્યલક્ષ્મી” વજલાને મળી ગઇ”
“વાહ…!બકુલકાકાનું કામ એટલે કહેવું પડે” 
“ભાગ્યલક્ષ્મી વજલાને એવી ફળી કે,સલાયામાં મોટું મકાન બનાવ્યું,બે નવી મારૂતી લીધી ને બસ ભલા ભાઇ,આજે એ જ વજલો વિરજીશેઠ તરિકે ને હીજુમાલમ હિરજીભાઇ તરિકે ઓળખાય છે.
“વજલો!!!વિ..ર..જી..શેઠ થઇ ગયો? તો તો એના ઠાઠમાઠ જોવાજેવા હશે”
“જો ફોન કરૂં છું,હમણાં જ આવશે”કહી અતુલે ફોન ડાયલ કર્યો.
“હલ્લો..કોણ? વિરજીશેઠ છે?”અતુલે જરા ઘોઘરા અવાઝે પુછ્યું
“હા બોલો મું વિરજી બોલું સું”
“વજલા…હું અતુલ”
“અરે…!!! વા’રે કસ્મત!!અભો રે જરા જોઇ લઉ સુરજડાડો કઇ બાજુથી અગીયો’સ”
“એક ભાઇ તારી પુછા કરે છે ફોન આપુ છુ વાત કર”કહી અતુલે ફોન મને આપ્યો.
“એ..મ..ચો..ઇ..ઇઇજુ…મ…અઆ..લમ”મેં અમારા ગામના એક વડીલ ધારશીકાકાની નકલ કરી.
“અનિલ!!!!!!!!!!!ક્યારે આવ્યો?”
“આજે જ,ઓળખી લીધો તેંતો…”
“ધારશીકાકાની જેમ તું એક જ બોલી હ્કે સે,ફોન મક મું હમણાં જ આવું સું”
“આવે છે ને?”અતુલે પુછ્યું
“હા”
“તને કહ્યુંને,ફોન કરીશું એટલે તરત જ આવશે,તો હવે ચ્હા મંગાવું ને?કહી એણે કેબીન દરવાજો ખોલી કહ્યું
“વિઠ્ઠલ,જરા ભેનીબેનને ચ્હાનું કહેજો”કહી અતુલ પાછો ખુરશીમાં બેઠો.
“હું તને એક વાત પુછવાનો હતો,વજલાની વાતમાં ભુલાઇ ગયું.આ વિઠ્ઠલભાઇ તો મોટી ઉંમરના લાગે છે, છતાં “વિઠ્ઠલ” કહેવું એ જરા તોછડું નથી લાગતું?”
“અરે ભાઇ આ તો ચીંથરે વિટ્યું રતન છે,નવાપરામાં એની પોતાની દુકાન હતી અને સારી ચાલતી હતી, પણ બૈરીની બિમારીમાં દુકાન, મશીન બધું જ વે’ચી નાખ્યું,પછી ગિરધરની દુકાને બેસતો અને સીલાઇ કામ કરતો ત્યારે બધા વિઠ્ઠલા વિઠ્ઠલા કરતા”
“હશે પણ તેથી….??”અતુલે મને રોકતા કહ્યું.
“બૈરીની ચિંતામાં એકાદ કપડું બગડી ગયું ત્યારથી ગિરધરની તોછડાઇ વધી ગઇ પણ લાચારીથી પડ્યો હતો”
“પણ….”અતુલે ફરી મને અટકાવતા કહ્યું.
“મારા બુટિકના કટીંગ માસ્તરને કમળો થયો ને એ ગુજરી ગયા.બકુલકાકા આ વિઠ્ઠલ પાસેથી  જ કપડાં સીવડાવતા હતાં.આ બધું બની ગયાના પછીના દિવસોમાં તેની દુકાને ગયા ત્યાં તો પાનની દુકાન થઇ ગઇ હતી,તપાસ કરતાં   ખબર પડી કે,એ હવે ગિરધરને ત્યાં બેસે છે.બકુલકાકા જ્યારે ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે ગિરધર તેને ભાંડ્તો અને ગાળો દેતો હતો.વિઠ્ઠલનો દયામણો ચહેરો જોઇ બકુલકાકા તો હેબતાઇ ગયા પણ કાંઇ પણ બોલ્યા વગર દુકાનની સામેની દિવાલને ટેકો દઇ ઊભા રહ્યા,વિઠ્ઠલે જ્યારે ઉચું જોયું ત્યારે હાથની ટચલી આંગળીનો ઇશારો કરી મુતરડી તરફ બોલાવ્યો. વિઠ્ઠલ બકુલકાકા ને મળ્યો ત્યારે કહ્યું બકુલભાઇ હવે મારી દુકાન નથી એટ્લે તમારા કપડાં હું નહી સીવી શકું.સીવાસે અને તું જ સીવી આપીશ પણ હમણાં મારી સાથે ચાલ અને તેને અહીં લઇ આવ્યા.મને એક બાજુ બોલાવી ને કહ્યું જો દિકરા તને કટીંગ માસ્તરની જરૂર છે અને આ મુફલીસ જેવો દેખાતો માણસ એ વન કટીંગ માસ્તર છે અને મેં તેમને તે જ દિવસે નોકરી પર રાખી લીધા”
“એ તો સારૂં કર્યુ યાર તો પણ….”
“અનિલ,એ પળ હું ક્યારે નહી ભુલું જ્યારે મેં કહ્યું આવો વિઠ્ઠલભાઇ એ માણસ ધ્રુસકે ધ્રુસકે રડી પડ્યો” કહેતાં અનિલની આંખ ભીની થઇ ગઇ.
“રડતાં રડતાં એ માણસે કહેલું મે’રબાની કરીને મને વિઠ્ઠલભાઇ ન કહેશો.વિઠ્ઠલા કરતાં વિઠ્ઠલ સારૂં અને એ માણસનું મન રાખવા જ વિઠ્ઠલ કહું છું.કટીંગ વખતે કે ઓછું કપડું વેસ્ટ જાય તેની એ માણસ ચીવટ રાખે છે મેં તેમને કહ્યું છે તમારા જુના ગ્રાહકના કપડા શીવવાની પણ તમને છુટ છે”સાંભળી મારી આંખ પણ ભીની થઇ ગઇ ત્યાં ભેનીબેન ચ્હા મુકી ગયા અને ચ્હાના કપને હાથ લાગે એ પહેલાં તો વંટોળિયા ની જેમ આવેલો વજલો મને ભેટી પડ્યો.
“તો….જનુકાકાની બદલી માંડવી થઇ ગઇ અમને?”
“હાસ્તો”        
ખુરશીમાં બેસવા જતાં ટેબલ પર ચ્હાના બે કપ જોઇને બોલ્યો.
“સાલા ડોબા,મારી ચા કીયા?”અને કેબીનનો દરવાજો ખોલી બુમ પાડી.
“ભેનીમાસી…..”અને ભેનીબેન વજલા માટે ચ્હા લઇને દાખલ થયા.
“તારી મારૂતીનો અવાજ મેં સાંભળ્યો દિકરા”કહી ચ્હા મુકી ગયા.
“જોયું..આ..મા..સી,મા થી પણ વધારે ધીયાન રાખે અવી માસી”
“કેમ છે તારી ભાગ્યલક્ષ્મી?”
“અરે…!!! બે દી પે’લા આવત તો બતાવત બે દી પે’લા જ પે’લી ઘોસમાં ગઇ મોસમ ખુલી ગઇને?” 
“લોંચ દરિયામાં ને નાખવો ગામમાં?”
“મું જાઉંસ ને મું’બી પં’દી કછ એસપેસમાં”
“કાં પ્લેનમાં નહીં?”
“ના યાર કાન બે’રા થઇ જાય સે,અમ પણ ઓછું હંભલાય સે”
“પૈસાનો અવાજ તો બરાબર સંભળાય છે ને?”મેં મજાક કરી
“……”સૌ હસી પડ્યા અને ચ્હા પીવાઇ ગઇ,ત્યાર બાદ ઘણી અરસ પરસની વાતો થઇ, એકાએક વજલો અતુલ તરફ ઝુકીને કશુંક ગણગણ્યો.
“ગાડી મઇથી અતરિયો તા’રે ઓલી મોટી બજારની મા’રાણી જતી’તી”
“કોણ રૂક્ષ્મણી?”
“હા.ઇ..જ રૂખી બીજુ કોણ?”
“……?”મેં પ્રશ્નાર્થ બન્ને તરફ જોયું.
“આને ઓળખાણ ન પડી”અતુલે કહ્યું
“તેં જોઇ હશે તા’રે આટ્લિક હશે,આજે જો તો ખબર પડે”હાથથી તેણીની ઉંચાઇ દેખાડ્તા વજલાએ કહ્યું
“પણ કોણ?”
“કરપાગોરની ગગી”
“કોણ…કરપોગોર? તમે કોની વાત કરો છો?”મેં અકળાઇ જતાં કહ્યું
“અરે..! અહીં આપણી બુટિકની બાજુની શેરીમાં જ રહે છે”અતુલે કહ્યું
“આરે હા!..હા!..પેલા ભારેનવાળા”
“એ જ”
“પેલી એક ચોટ્લો વાળેલો અને એક ચોટ્લાના વાળ ખુલ્લા ને ખોખલો ફ્રોક પહેરી ફરતી એ?”
“હા…એ જ જેને તું કચ્છીમાં પુછતો કે,તું રૂખી ક મખેલી(તું લુખી કે ચોપડેલી)”
“હા..હા..”
“આજે જો તો ખબર પડે.રૂપારી પણ અતરી સે જાણે અપસરા પાછી નેણ નાકે પણ નમરી,પણ રૂપનું ભારે અભેમાન બાપ!,મોટી ભજારની તીજી ગલીમાં બાપની બેકરી હંભારે સે”
“એમ?”
“કોઇથી ગાંજી જાય એમ નથ અને કોઇને ઘાસ પણ નથ લાખતી,ઘેરથી નકરીને બેકરી પર જતી હોય કે,પાછી  આવતી હોય તીયારે રસતા પર માણસો જોતા રી જાય. આપરી બતીક હામે મસીદના ને હમીદ ચાચાની દુકાનના ઓટલે બેઠેલા બધા એના જ આસક સે,જો ખાતરી ન થતી હોય તો મજનુંઓ જોઇ આવ”
“હં..હું આવ્યો ત્યારે ઘણા નવરા નાથા ત્યાં બેઠેલા જોયા ખરા,પણ આવા ભર બપોરે તળકામાં શા માટે બેઠા છે,એ હવે સમજાયું”
“સું કરે બચારા?રૂખીનો કંઇ ધડો નઇ,સવારના કીયારેક આઠ વાગે બેકરી પર જતી હોય કયારેક નવ વાગે,કીયારેક એક વાગે ઘેર આવતી હોય કીયારેક બે વાગે.કીયારેક તઇણ વાગે બેકરી પર જતી હોય કીયારેક ચાર વાગે.બધા ઓલું કાંઉ કેવાય હા દરસણભુયખા સે.”વજલાએ કહ્યું
“અપસરા જોવી હોય તો હાલ હમરાં જ બતાડું”વજલા એ આંખ મિચકારી કહ્યું     
“મારે ફાતિમાચાચીને મળવા સલાયા તો જવું જ છે એટ્લે આવું છું”
“અમ તો અમ”
   (ક્રમશ)

“મહારાણી”(૧)

“મહારાણી”(૧)
    નુરચાચાએ ગાડી રૂકમાવતીના પુલ તરફ વાળી ત્યારે સામે દેખાતો પુલનો ગેટ અને પુલ ઉપર થી પસાર થતાં નજરે આવનાર હોલિયોકોઠો (લાઇટહાઉસ) ની કલ્પના માત્રથી અંગમાં એક અજબ રોમાંચ વ્યાપી ગયો.આજ લગભગ પાંચ વર્ષ બાદ માંડવી આવવાનું થયું.
     છેલ્લે હું ધારૂં છું તેમ પપ્પાના ફઇ કમળાબાની માંદગી વેળાએ પાડોશી વજુભાઇ પાસેથી અર્જન્ટકોલ કરાવીને તેમણે કહેવળાવેલું કે,જનુને કે’જો હવે હું જાજુ નહી જીવું મને છેલ્લી વખત મળી જાય સાથે અનુરાધા અને અનિલને પણ જરૂર લાવે છોકરાવમાં જીવ લાગી ગયો છે,એટલે છેલ્લી વખત બન્નેને જોઇ લઉ ત્યારે પપ્પાએ મને કહ્યું હતું જા નુરાને કહે અત્યારે જ તાબડતોબ માંડવી જવાનું છે,તારી મમ્મી ક્યાં છે એને કહે બધા માટે ખપ પુરતો સામાન પેક કરીલે ખબર નથી કેટલા દિવસ રોકાવું પડશે.ખરેખર એ કમળાબાના અંતિમ દર્શન જ હતાં.અમારા માંડવી પહોચ્યાના ત્રીજા દિવસે જ એ અમને રડતાં મૂકી અનંતયાત્રાએ સિધાવ્યા.મરણોત્તર થતી વિધી પુરી કરીને ઘર બંધ કર્યુ અને ચાવી બકુલકાકાને સોંપી અમે પાછા આવતા રહેલા.
               હું બીજા ધોરણમાં હતો ત્યારે પપ્પાની બદલી નવસારી થયેલી ત્યાર બાદ અમરેલી,પોરબંદર
જામનગર્,રાજકોટ એટલે હું અને અનુરાધા નવી સ્કૂલોના અનુભવ લેતા ભણતા રહ્યા.રાજકોટ બદલી થઇ ત્યારે હું કોલેજના પહેલા વરસમાં હતો અને હમણાં છેલ્લા વરસમાં અને અનુરાધા પહેલા વરસ માં હતી.માંડવી બદલીના સમાચાર પપ્પાએ આપ્યા ત્યારે ઘરમાં આનંદ આનંદ છવાઇ ગયો.સૌથી વધુ ખુશ હતાં નુરચાચા.માંડ્વી બદલીના સમાચાર જાણી ને મમ્મીને કહેલું
“ચાલો આખરે ફતિમાની આરજુ અલ્લાહે કબુલ કરી ખરી” 
        પપ્પાની પહેલી નિમણુંક માંડ્વીમાં થઇ ત્યારે બેન્કની ગાડી નુરચાચા ચલાવતા,ત્યાર બાદ પપ્પાને નવી ગાડી મળી એ પણ નુરચાચા જ ચલાવતા અને પછી તો માંડવીથી અમે જ્યાં જયાં ગયા નુરચાચા અમારી સાથે ને સાથે જ રહ્યા એક ફેમિલી મેમ્બર તરિકે.ગાડી પુલ પસાર કરી નવા નાકા તરફ્ વળી ત્યારે મેં કહ્યું
“નુરચાચા,ફાતિમાચાચી હાથનું નેજ્વું કરી એ ઉભા”
         નુરચાચા સલાયા તરફ નજર કરીને હસ્યા.ગાડી અમારા ઘર પાસે ઊભી રહી ત્યારે વરંડામાં મુકેલ હીંચકાપર બેસી છાપું વાંચતા બકુલકાકા દોડીને સામે આવ્યા.રમાકાકીએ રસોડાની બારીમાંથી ડોકિયું કર્યું અને નેપકીનથી હાથ લુછતા લુછતા બહાર આવ્યા.
“આવી ગયા ભાઇ?”
    મેં કાકીને અને પછી કાકાને પ્રણામ કર્યા,બકુલકાકાએ અનુરાધાનું માથું સુંગી કપાળે ચુંબન કર્યુ
“ભાભી આતો તમારાથી પણ લાંબી થઇ ગઇ અને આ અનિલ તો જનુભાઇથી એક મુઠ્ઠી ઉંચો લાગે છે”
કહી બકુલકાકા હસ્યા.
“એ બધું ઘરમાં પણ કહેવાય,આમ બારણામાં જ શું ઉભા રાખ્યા?”રમાકાકીએ ટ્કોર કરી.
“હે!..હા..હા..આવો..આવો”કાકા છોભાઇને બાજુ ખસ્યા.
      સૌ ઘરમાં દાખલ થયા પાછળ નુરચાચા સાથે સામાન ઉપાડીને હું પણ દાખલ થયો ત્યારે બકુલકાકા સામે દોડી આવ્યા.
“તું રે’વા દેને ભાઇ નુરો બધું ઉપાડી લાવશે”
“હાથ મ્હો ધોઇ’લો એટલે થાળી પીરસાય જમવાનું તૈયાર જ છે” કહેતા કાકી રસોડામાં ગયા,પાછળ મમ્મી અને અનુ પણ ગયા.
“નુરા તું પણ હાથ મ્હો ધોઇલે મારાભાઇ ને હારોહાર જ્મવા બેસીજા” બકુલકાકાએ સામાન ગોઠવતાં નુરચાચાને કહ્યું
“ના,બકુલભાઇ હું સલાયા જાઉ છું,ઘેર ફાતિમા રાહ જોતી હશે,ગાડી પણ વાલજી મિસ્ત્રીના ગેરેજમાં આપવી છે,ફેન બેલ્ટ અને વાઇપરનું કામ કરાવવાનું છે,વરસાદ થશે તો પાછી મુશીબત”
“હા..હા..તું તારે ઘેર જા” પપ્પાએ કહ્યું એટલે નુરચાચાએ હાથ ઉચો કરીને પહેલી આંગળીમાં સુદર્શન ચક્રની જેમ ચાવી ફેરવતા ફેરવતા રવાના થયા.
“નુરા! ફરી પાછી ચાવી ફેરવીને?”રસોડાની બારીમાંથી જોતાં મમ્મીએ કહ્યું
“પડી પટોળે ભાત,ફાટે પણ ફીટે નહી”કહી પપ્પા હસ્યા.
“બસ થઇ રહ્યું”મમ્મીએ કહ્યું ને નુરચાચા હસ્તા હસ્તા જતા રહ્યા.
            કમળાબાના અવસાન બાદ અમારૂં ઘર બકુલકાકા ને રમાકાકી જ સંભાળતા હતાં.દર રવિવારે બે કલાક ઘર ખુલ્લું રાખતા,માણસો આવીને સાફ સફાઇ કરી જતાં.ઘરના દરેક સામાનની ચીવટથી સંભાળ લેતા.બધા જમી પરવાર્યા ત્યાં સુધી ઘણી વાતો થઇ,બકુલકાકા અને પપ્પા વરંડામાં રાખેલ હિંચકા પર બન્ને વચ્ચે સીગારેટનું પાકીટ અને માચિસ રાખી આરામથી સીગારેટના કશ ખેંચી વાતો કરતા હતા.રમા કાકી,અનુ અને મમ્મી રસોડાના કામમાં ગુથાયોલા હતા.હું એકલો શું કરૂં?એટ્લે આંગણાના બારણા પાસેની દિવાલે ટેકવેલી સાઇકલ ખેંચતાં કહ્યું
“કાકા!બરાબર ચાલે છે ને?”
“અરે ફસક્લાસ”
“અરે!અત્યારે ખરા બપોરે?”
“અતુલને ત્યાં બીજે ક્યાં જશે? જા ભાઇ જા,તમારા માંડ્વી આવવાના સમાચાર આપ્યા ત્યારથી બેન્કમાં રોજ ફોન કરે છે.જા મળી આવ અને ઓલી બાબુડાની હાટડીની જગાએ એણે બનાવેલી બુટિક પણ જોઇ આવ”બકુલકાકાએ હાથથી જવાનો ઇશારો કરતાં કહ્યું.
       બકુલકાકા અને રમાકાકી એક નિઃસંતાન દંપતી હતી.આમતો બકુલકાકા લગભગ પપ્પાની જ ઉમર ના હતાં,ઉભયને અમો ભાઇ બહેન પર સગી સંતતી જેટલો પ્રેમ હતો.વેકેશનમાં અમે બન્ને અચુક માંડ્વી આવતા,ઉતરવાનું તો કમળાબાને ઘેર જ પણ બન્ને આખો દિવસ બકુલકાકાને ઘેર જ પડ્યા પાથર્યા રહેતા,ઘણી વખત કમળાબા મીઠો ગુસ્સો પણ કરતાં અને તે માટે એકાદ દિવસ તેમના માન ખાતર તેમના સાથે રહેતા પણ બીજા દિવસે હતાં ત્યાંના ત્યાં.હું બકુલકાકાને અને અનુ રમાકાકી ને વડીલ ને બદલે સાચા મિત્ર માનતા,અનુ મમ્મીને ન કહે એવી અને હું પપ્પાને ન કહું એવી વાત અમે બન્ને આ દંપતીને કરતા અને અમને હંમેશા સાચી સલાહ મળતી.
     મસ્જીદના ચોકમાં જ બાબુકાકાની કરિયાણા દુકાન હતી.બાબુકાકાનો અતુલ અને હું એકડિયા થી બીજા ધોરણમાં આવ્યા ત્યાં સુધી એક જ સ્કૂલમાં ભણતાં.બાબુકાકાની દુકાનની પાછળનો ભાગ આમતો વખાર તરિકે વપરાતો પણ એ અમારી વિવિધ પ્રવૃતિનું કેન્દ્ર સ્થાન હતું.અમે બન્ને ત્યાં બેસીને સ્લેટમાં લેશન કરતાં,ત્યાં જ બેસીને પતંગ બનાવતાં,પતંગ માટે માંઝો તૈયાર કરતાં.આજે એ જગાએ અતુલ બુટિકનું પાટીયું ઝુલતું હતું.આગળના ભાગનો દિદાર જ ફરી ગયેલો એ જોઇને મનમાં આનંદ થયો.હું સાઇકલ બાજુમાં મુકી બુટિકમાં દાખલ થયો,સામે જ ત્રણ મેનીક્વીઝને તૈયાર પોશાક પહેરાવી ઊભા રાખેલા હતાં અતુલ બારણાં તરફ પીઠ રાખી કારીગર બાઇને કહી રહ્યો હતો,
“શાંતાબેન આમાં મોરની ડિઝાઇનવાળા જ બટન લગાડો”
“પણ અતુલભાઇ ડ્રેસ બાર છે ને બટન ફકત સાતમાં લાગી શકે એટલા જ છે એટલે મને થયું કે,આ
મોરપીંછ કલરના વપરાતા નથી તો એ જ લગાડી દઇએ તો કેમ?
“ના..ના..નથી વપરાતા તેથી આ ડ્રેસમાં લગાડશું તો ડ્રેસની મજા મરી જશે.તમે એક કામ કરો એકમાં આ મોરની ડીઝાઇનવાળા બટન લગાડો ને એકમાં મોરપીંછ કલરના લગાડો ને પછી નક્કી કરો કે,ક્યા સારા લાગે છે.
“ના…હો એવી ડ્બલ મજુરીની જરૂરત નથી પણ બાકીના પાંચ ડ્રેસના બટન…….?શાંતાબેન વાક્ય પુરૂં કરે તે પહેલાં જ અતુલે કહ્યું
“હું હમણાં જ ભુજ ફોન કરી નરભેરામને કહી દઉ છું,એ માવલા સાથે બટન મોકલાવી આપે”અને એ ફોન કરવા પાછો ફર્યો.
“અરે..!તું ક્યારે આવ્યો?”કહી મને ભેટી પડ્યો.
“આજે જ રાજકોટથી આવ્યા,સવારના આઠ વાગે નિકળેલા,એક વાગે ઘેર.બાબુકાકા ને પ્રેમાકાકી કેમ છે?”
“બન્ને મઝામાં આવ આવ અંદર કેબીનમાં બેસીએ”કહી અતુલે કેબીનનો દરવાજો ખોલતા બુમ પાડી
“અરે…! વિઠ્ઠલ”
“એ આવ્યો ભાઇ”કહી એક આધેડ ઉમરની વ્યક્તિ દાખલ થઇ.
“જરા કાઉન્ટર સંભાળજો અને ભુજ ફોન કરીને નરભેરામને કહી દો કે,મોરની ડીઝાઇનના બટન પાંચ ડ્રેસ માટે માવલા સાથે મોકલાવી આપે”
“ભલે હમણાં જ કહી દઉ”
“આ બધું એકદમ ક્યારે કર્યું?”મેં ખુરશીમાં બેસતાં પુછ્યું
“આપણે મેટ્રીકમાં હતાં ત્યારે તને કાગળ લખેલો યાદ છે? પણ ત્યાર પછી આપણા વચ્ચે પત્ર વહેવાર જ નથી થયો.કમળાબાના અવસાન વખતે તું આવેલો પણ તારી હાલત જોઇને મનમાં ચાલતી મારી મુંઝવણ તને જણાવવાની મારી હિંમત ન ચાલી”
“કમળાબા તો કમળાબા જ હતા.મારા દાદા દાદી તો વહેલાં જ મારા જન્મ પહેલાં જ ગુજરી ગયેલા પણ કમળાબાને જોઇને લાગતું કે,દાદી હયાત હોત તો આવા જ લાગતા હશે.સાતમી ભણતો હતો ત્યાં સુધી વેકેશનમાં માંડવી આવતા ત્યારે હું અને અનુ એમને બાઝીને જ રાતના સુતા”
“હં..તો તને લખેલું ને કે,ભણવામાં મજા નથી આવતી,બાપાની દુકાને મસાલાના પડીકા પણ નથી
વાળવા પણ મન માને એવું કંઇક કરવું છે”
“હા..હા.અને મેં તને લખેલું કે,તું બકુલકાકાને મળજે તું મળેલો?”
“હા…આ બધું એમની સલાહથી તો થયું”
“એટલે?”
“તેમણે કહ્યું જો દિકરા આટલું ભણ્યો છો તો મેટ્રીક પુરી કરી લે અને સાથે ફેશન ડીઝાઇનીંગનો કોર્સ કર,ડ્રોઇન્ગની પરિક્ષાઓ તો તેં આપી જ છે.આજકાલ ફેશન ડીઝાઇનર પોતાના બુટિક ચલાવતાં થઇ
ગયા છે”
“હા..એ સાચી વાત છે,પછી?”
“બધુ સમયસર થઇ ગયું પણ પપ્પા આનાકાની કરતા હતાં”
“તો…?”
“તો શું..? મેં બકુલકાકાને વાત કરી મને કહે બાબુડાને કહેજે મને મળી જાય એટલે મેં પપ્પાને વાત કરી અને એ બકુલકાકાને મળી આવ્યા અને માની ગયા”
“હં……..”
“આવ,તને મારૂં વર્કશોપ દેખાડું”
    અમે જ્યાં રમતાં ત્યાં કતારબંધ દશ સિલાઇ મશીન ગોઠવેલા હતાં.એક મોટું કટીંગ ટેબલ હતું અને ફરતાં સ્ટેન્ડ ઉપર સીવાયેલા તૈયાર ડ્રેસ લટકતાં હતાં.ડ્રેસની ડીઝાઇન જોઇને ખુબજ આનંદ થયો.બધા જ સીલાઇ મશીનપર લેડીઝ કારીગર સીલાઇ કરતી હતી.અમે પાછા કેબીનમાં આવ્યા ત્યારે મેં મારા મગજમાં ઘુમરાતો પ્રશ્ન કર્યો.
“આ બધી કારીગર લેડીઝ કેમ?કોઇ જેન્ટ્સ ન મળ્યા?”
“એ પણ બકુલકાકાનું જ સજેશન”
“એટલે?”
“એટલે એમ કે,જેન્ટસ કારીગર બીડી સીગારેટ પીવા બહાર જાય,પાન માવો લેવા, ખાવા જાય પછી થુકવા જાય તેમાં ટાઇમ પાસ કરે એટ્લે ધાર્યુ કામ પુરુ ન થાય.જ્યારે લેડીઝનું એવું કશુ ન હોય તેથી કામ પણ ધાર્યુ થાય ને પાછું ચીવટથી કરે.બધાને સવારના દશ વાગે અને બપોરે ચાર વાગે ચ્હા-કોફી સીલાઇ મશીનપર જ મળી જાય.પાછળ જ એમના માટે બાથરૂમની અલાયદી સગવડ કરી છે.મારા વર્ક શોપમાં એક કટીંગ માસ્તર સિવાય કોઇ જેન્ટસ નથી”
“તો…પછી બાબુકાકા?”
“કાંઠા પર એક ઓફિસ રાખી છે અને હોલસેલનો વેપાર છે”
“વાહ….! તો તો સરસ જમાવટ થઇ ગઇ”
(ક્રમશ)

“જોને કનૈયા”

જોને કનૈયા

(રાગઃચંદનકા પલના રેશમકી ડોરી……)

 

જોને કનૈયા તું આંખો ને ચોળી સાથે મળી સૌ સાથીની ટોળી

ઉડ્યો ઉગમણે પાલવ ઉષાનો લેસે દીસેના નામ નિશાનો,

ગૌધન સઘડું તું વનમાં લઇજા સાથીની ટૉળી સાથે ભળીજા;

સાથીની ટોળી સાથે ભળીજા

બળભદ્ર ભૈયા ને તારી છે જોડી સાથે મળી સૌ સાથીની ટોળી

જોને કનૈયા

પરમાટ પુષ્પોની પ્રસરે પવનમાં પંખીનો કલરવ ગાજે ગગનમાં,

થનથન નાચે મોર ચમનમાં આછું હસે તું મનમાં નયનમાં,

આછું હસે તું મનમાં નયનમાં

વેળા થઇ દે શૈયાને છોડી સાથે મળી સૌ સાથીની ટોળી

જોને કનૈયા

મોરમુકુટ લે વૈજંતીમાલા દુધ કઢેલા ના કેશરિયા પ્યાલા.

માખણ મીસરીની દોણી લઇજા ડાબે ખભે તું ખેસ ધરીજા;

ડાબે ખભે તું ખેસ ધરીજા

બંસી કમરમાં લેજે તું ખોડી સાથે મળી સૌ સાથીની ટોળી

જોને કનૈયા

 

૧૯/૧૧/૧૯૮૯

“આપ ભક્તિ ભાવના”

આપ ભક્તિ ભાવના

(રાગઃ કેદાર)

 

દોહરો

મયુરવાહિની શારદા તવ કરવિણાના તાર,

ઝંકૃત કરો જો પ્રેમથી તો પ્રગટે રાગ કેદાર.

 

હે મા ભવાની આદ્યશક્તિ તું આપ ભક્તિ ભાવના….

શ્લોકો સ્તુતિના ના વદુ કો વેદ મંત્રો ના રટું,

પૂજા જાણું અર્ચના કરમાલ લઇને ના જપું;

સિંહવાહિની સુખદાયીની તું આપ ભક્તિ ભાવના…..હે મા

ભુખ્યો કે તરસ્યો બાળ તો પાલવ પકડશે માતનો,

સાનિધ્ય તારૂં સાંપડે ડર ક્યાં રહે કો જાતનો;

વરદાયિની વાઘેશ્વરી તું આપ ભક્તિ ભાવના………..હે મા

ના હર્ષ છે ના શોક છે સંસાર સાગરમાંપ્રભુ

બવસાગરે ભટકું નહીં સઘદી ફીકર સોંપી વિભુ;

ભવતારીણી ભયહારીણી તું આપ ભક્તિ ભાવના……હે મા

 

૧૭/૧૧/૧૯૮૯

“ઓધવ”

ઓધવ

(રાગઃ એક વાર હું ને મીંરા મથુરામાં ગ્યાતા……)

 

એક વાર ઓધવ ગ્યાતા ગોકુલિયા ગામમાં;

ગોકુળિયા ગામમાં શ્યામ કેરા ધામમાં……………એક વાર

માધવ સખાને મળવા આવી સૌ ગોપીયું;

ઓધવ અધીરા થ્યાતા જ્ઞાન કેરા દાનમાં………એક વાર

માધવનો મોહ છોડો ગોવિન્દની ગેલીયું;

પ્રેમથી હવે તો પૂજો એક પરમાત્મા………….એક વાર

એકવાર અમ નયણેથીે ઓધવ નીહાળજો;

પ્રેમ શું છે પૂજા શું છે સમજાશે સાનમાં…………એક વાર

 

૧૧/૧૧/૧૯૮૯

“શ્યામ સુંદિર”

શ્યામ સુંદિર

(રાગઃ મા શારદા મા સરસ્વતી તુને વંદના…..)

 

હે શ્યામસુંદિર હ્રદયમંદિર પ્રેમથી પુજુ સદા……

પૂર્વજન્મના કર્મથી દેહ માનવનો મળ્યો,

કંઇ સત્કર્મ ભક્તિ ભાવમાં જઇ હું ઢળ્યો,

મુરલી મનોહર,મુકુન્દ માધવ પ્રેમથી પૂજુ સદા….હે શ્યામસુંદિર

સંકટો સહેવા સદા તું શક્તિ મુજને આપજે,

મોહ કે માયા વિષયના બંધનો તું કાપજે,

ગોવિન્દ હે ગોપાલ ગિરધર પ્રેમથી પૂજુ સદા…….હે શ્યામસુંદિર

દુષ્કર્મ કંઇ ના આચરૂં સત્કર્મ સમજણ હું ધરૂં,

પુનર્જન્મ મૃત્યુપુનઃ ના ચક્કરોમાં ના ફરૂં,

મોક્ષકારી મદનમોહન પ્રેમથી પૂજુ સદા…………….હે શ્યામસુંદિર

 

૧૦/૧૧/૧૯૮૯

“વેણું વાગી”

વેણું વાગી

(રાગઃસાગર વસના પાવન દેવી……)

 

વૃંદા તે વનમાં વેણું વાગી ને;

જાગી ગોવાલણ ગોકુળમાં…….વૃંદા તે

રાસ રચાયો રાધારમણનો

રાસ બોહારી રંગે રમે()

એક એક ગોપી એક એક કાનો ()

થઇ થઇ થઇ નાચે સંગે ભમે….વૃંદા તે

બંસીધર બંસી સોહે અધર પર

પંચમથી રેલે સુર સરિતા ()

રાધા તું રાધા તું એમાં રટાતું ()

દ્ગન્ય ધરા થઇ વૃજ્    વનિતા….વૃંદા તે

 

૧૧/૧૧/૧૯૮૯

“શારદ માત”

શારદ માત

(રાગઃ સકલ ત્રિભુવનકો તુંહી આધાર…..)

 

શારદ માત…….

,,યુ.. વાહિની તું શારદ માત ()

પા..ણી વિણાધર વાણી દેજે………શારદમાત

તુંહી પરા છો તું પશ્યંતી ()

વા..ણી મધ્યમ તું વૈ..ખરી દેજે….શારદમાત

તુંહી ગી..તા તું ગા..યત્રી ()

વે.. તણી માતા તું..એકજ……….શારદ માત

 

૧૧/૧૧/૧૯૮૯